2005 yılı boyunca AB ile ilişkilerin gelişmesi, enflasyonun tek haneli rakamlar seviyesine gerilemesi ve yılda ortalama %5'lik büyüme hızı 2006 yılında da, ekonominin itici gücü olarak tanımlanan perakendecilik sektörünün yüzünü güldürecek.

Perakende sektörü, diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de ekonominin adeta gözü kulağı gibidir. Ekonomi durumunu en hızlı ve açık biçimde perakende verilerinden görebiliriz. Perakende sektörü piyasanın, dolayısıyla ekonominin nabzını elinde tutmaktadır. Bu yönüyle perakende sektörü, ekonomideki olumlu ya da olumsuz bütün gelişmeleri ve tüketici eğilimlerini anında yansıtmaktadır. Üretici ve tüketicilerle iç içe olan perakende sektöründeki gelişmeler sonucunda yeni sosyal ağlar ortaya çıkmakta, alışveriş olgusu insanların boş zamanlarını değerlendirme, iletişim kurma ve gündelik yaşamın sıkıntılarından uzaklaşmak için yapılan bir uğraş haline gelmektedir. Özellikle büyük şehirlerimizde ardı ardına açılan alışveriş merkezleri, alışverişi sosyal bir olay haline getirmiştir. Bu durum, alışverişin "demokratikleşmesi" anlamına gelmektedir. Artık insanların yaşlı ya da genç, fakir veya zengin olmasına, nerede yaşadıkları ve ne iş yaptıklarına bakılmaksızın eskisinden çok daha fazla ve yaygın şekilde perakende mağazalara erişim imkanı doğmuştur.

Yıldan yıla gerçekleşen büyüme
Bütün bu değişim ve gelişmelerin sonucu olarak perakende sektörü krizden bu yana oldukça hareketli bir dönem geçirmiş ve köklü yapısal dönüşümlere sahne olmuştur. Birleşmeler, satın almalar, yabancıların pazara girişi, büyüme planları, artan yatırımlar ve büyüyen cirolarla; geçen yıl %10 oranında büyüme kaydeden perakende sektörü 70 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşmıştır. 2000'li yılların başındaki toplam cironun 40 milyar dolar civarında olduğu dikkate alındığında beş yıl içinde önemli bir yol kat edildiği anlaşılmaktadır. Türkiye'nin ortak olmaya çalıştığı birinci uluslar liginde, gündelik hayatın ve ekonominin olmazsa olmaz şartları arasında kentleşme, modern veya organize perakende ticareti de yerini alır. Modern perakende; ticaret, kentli insanın hayat standartları, konfor, kolaylık, çeşit ve kültürel tatmin gibi isteklerin yanı sıra zaman kıtlığına da çözüm getirmektedir. Bu olgu, serbest rekabetin ve tüketici odaklı ekonomik sistemin gereğidir. Ancak, ülkemiz perakende sektöründe son yıllarda yaptıkları atılımlar ve yatırımlarla ön plana çıkan organize perakendecilere rağmen, sektörde organize olmayan yapı halen ağırlığını korumaktadır.

2005 yılı itibariyle toplam 70 milyar dolarlık perakende ticaret hacmi içinde organize perakende payının henüz %30'lar civarında olduğu ifade edilmektedir. Oysa ki bu oran ABD'de %95, Avrupa'da %80 civarındadır. Bu haliyle Avrupa'nın geçirdiği evrimin bir benzerini, önümüzdeki yıllarda Türkiye'nin de yaşaması ve organize perakende payının hızla artması umulmaktadır. Bu beklentilerin gerçekleşmesi, ülkemizdeki ekonomik ve siyasal istikrarın sürdürülmesiyle doğrudan ilişkilidir. 2005 yılında ekonomide sağlanan performans ve yüksek kalkınma hızı, perakende sektörünün de gelişmesine ve birçok yeni alışveriş merkezinin açılmasına yol açmıştır. 2006 yılında da bu ivmenin devam edeceği ve ekonominin hızını artıracak gelişmelerin yaşanması beklenmektedir.

2006'ya dair öngörüler
Temel ekonomik göstergelerimiz, yıllar önce bizim gibi atılım yapmaya çalışan ülkelerdeki düzeylere çok yakındır. AB ile ilişkilerimizin daha da iyileşmesi, enflasyonun tek haneye gerilemesi, yılda ortalama %5'lik büyüme hızı, gelirin ve tüketimin artması; ticaret ve iç turizmin hareketlenmesine yol açmaktadır. İyimser bir yaklaşımla bütün bunların perakende sektörünü olumlu yönde etkileyeceğini düşünüyor, 2006 yılında 100 milyar dolarlık bir eşiğin aşılması hedefine odaklanmış bulunuyoruz. Ulaştığı büyüklük, yarattığı istihdam olanakları ve katma değerle Türkiye'nin lokomotif sektörlerinden biri haline gelen organize perakendeciliğin, 2006'da gerçekleştirilecek yeni yatırımlarla, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da %10 civarında büyüme oranına ulaşacağı tahmin edilmektedir.

2005 sonundaki sayıları, 103 olarak tespit edilen alışveriş merkezlerinin sayısının önümüzdeki birkaç yıl içinde tamamlanacak yatırımlarla birlikte 237'ye ulaşması beklenmektedir. Bu yıl 6 ilimizde ilk defa bir alışveriş merkezi açılması planlanmakta, ayrıca Anadolu'nun çeşitli yerlerinde projelendirilmiş yatırımlara devam edilmektedir. Bütün bu gelişmeler, sosyo ekonomik statü sınıflandırmasında C1 ve C2 olarak adlandırılan grupların büyük bir bölümünün organize perakende sektörünün müşterileri arasına gireceğine işaret etmektedir. Her yeni açılan alışveriş merkezi ve büyük mağaza bu gruptaki tüketicilerin hayatında önemli değişikliklere yol açmakta ve bu merkezleri çağı yakalayacakları yer olarak görmelerini sağlamaktadır.

Perakendecilikte reform
2006 yılında iki alanda önemli gelişmeler yaşanması bekleniyor. Marka ve imajın öneminin koruması hatta artması bu gelişmelerden ilkini oluşturuyor. Özellikle markalı ürünleri keyifli ortamlarda genç tüketicilere sunan perakendeciler yeni ve farklı cazibe merkezleri oluşturacaklar. Tahmin edilen ikinci gelişmeyse, kompakt ürünleri uygun fiyatlarla sunabilen ve belirli uzmanlık alanlarında faaliyet gösteren perakende mağazalarının sayılarının artmasiyla ilgili.

2006 yılındaki önceliklerden biriyse, perakende sektörünü düzenleyici reform çalışmalarının sonuçlandırılması olacak. Hem modern perakende ticaretin hem de geleneksel ticaretin, tüketici ihtiyaçlarına uygun olarak geliştirilmesi için AB standartlarına paralel olarak yapılacak bu düzenlemeler, sektörün geleceği açısından büyük önem taşıyor.

Kaynak:
Yrd. Doç. Dr. Kahraman Arslan - İstanbul Ticaret Üniversitesi