Susam Nedir? Etkileri, Kullanımı ve ETİ Ürünlerindeki Rolü
Zengin yağ içeriği ve kendine özgü aromasıyla yemeklere özel bir tat katan susam, hiç şüphesiz mutfakların gizli yıldızı! Peki, siz bu altın sarısı tohumlar hakkında tam olarak neler biliyorsunuz?
07.10.2025
Latince adı Sesamum indicum olan susam, zengin besin değeriyle pek çok tarifi dengeli ve lezzetli bir alternatif haline getirebiliyor. Tüm mutfaklarda bulunan susamın tarihi, kullanım alanları ve etkileri ise çoğu zaman gözden kaçıyor. Susam hakkında tüm merak ettiklerinizi ve ETİ ürünlerindeki keyifli rolünü birlikte keşfediyoruz!
Editörün Notu: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme ve tarif amaçlıdır; herhangi bir beslenme önerisi veya sağlık tavsiyesi niteliği taşımaz. Tüketim ihtiyaçları kişiden kişiye değişebilir. Her bireyin sağlık durumu ve ihtiyaçları farklı olabilir; özel bir durumunuz varsa bir uzmana danışmanız önerilir.
Susam Nedir?
Susam, tropikal ve subtropikal iklimleri seven, tek yıllık bir bitkinin tohumu olarak biliniyor. Bu tohumlar bitkinin kapsül şeklindeki meyvelerinin içinde duruyor. Kapsüller olgunlaştığında kendi kendine patlayıp tohumları dışarı saçıyor. Yani, mutfağımızdaki o çıtırtılı lezzetin kaynağı, doğanın kendi kendine sunduğu bir hediye oluyor.
Küçük ve oval şekilli bu tohumların rengi beyaz, kahverengi, hatta siyaha kadar değişiyor. Ancak en çok gördüğümüz, fırıncılıkta kullanılan susam çeşidi o açık renklisi oluyor. Dünyanın en eski yağlı tohumlarından biri sayılan susam, binlerce yıldır hem yemek yapımında hem de geleneksel tıpta kullanılıyor.
Susamın Tarihi ve Kültürel Yolculuğu
Susamın tarihi, bildiğimiz medeniyetlerin ilk dönemlerine kadar gidiyor. Uzmanlar, susamın ilk olarak Afrika'da ortaya çıktığını, ardından da hızla Hindistan, Orta Doğu ve Uzak Doğu'ya yayıldığını söylüyor. Mezopotamya'da, yani Milattan Önce (MÖ) 3000'li yıllara ait kil tabletlerde bile susamın yağının kullanımından bahsediliyor.
Tarihte bu minicik tohum Sümerlerden Mısırlılara, Antik Yunan'dan Roma'ya kadar pek çok kadim kültürün sofrasında yer alıyor. Hatta bazı eski efsanelerde, tanrıların susamın tadına baktığı bile anlatılıyor. Anadolu'ya gelişi ise elbette İpek Yolu ve diğer ticaret yolları sayesinde oluyor. Susam, sadece bir gıda olmanın ötesinde bolluğun, şansın ve uzun ömrün sembolü olarak da kültürel bir anlam taşıyor.
Susam Nasıl Yetiştirilir ve İşlenir?
Susam sıcak havayı seviyor ve kuraklığa karşı epey dayanıklı bir bitki olduğu için çoğunlukla Akdeniz ve tropikal bölgelerde yetiştiriliyor. Tohumlar ekildikten yaklaşık üç ila beş ay sonra olgunlaşıyor. Hasat zamanı geldiğinde bitkinin gövdesi kesiliyor ve tohum kapsülleri güneşte kurumaya bırakılıyor. Tam da bu an, o sihirli kısım başlıyor: Kapsüller kurudukça çıt diye açılıyor ve tohumları dökülüyor.
Toplanan tohumlar sonrasında temizleniyor ve genellikle kabukları soyuluyor. Kabuklu susamın tadı daha yoğun ve cevizimsi olurken, kabuksuz olanın tadı daha hafif ve kremamsı oluyor. Susam tahin, simitlik susam veya sadece yağ olarak kullanılmak üzere farklı işlemlerden geçiyor.
Susamın Besin Değeri ve Etkileri
Çeşitli kaynaklarda ifade edildiği üzere susam değerli yağlar, protein ve lif yönünden zengin içeriğiyle beslenmeye çok yönlü katkı sunabiliyor.
- Yağlar: Susamın doymamış yağ asitleri, yani linoleik ve oleik asitler açısından çok zengin olduğu ifade ediliyor.
- Mineraller: Kalsiyum, demir, magnezyum, fosfor ve çinko gibi önemli mineralleri içeriyor. Özellikle süt ürünlerinden uzak duranlar için iyi bir kalsiyum kaynağı olduğu aktarılıyor.
- Lignanlar: Susamın en can alıcı bileşenleri, sesamin ve sesamolin adı verilen lignanlar. Bu bileşenler zaten güçlü antioksidan özellikleri sayesinde, vücuttaki serbest radikallerin olumsuz etkilerini nötralize etmeye yardımcı olabiliyor.
- Lif: İçerdiği yüksek lif sayesinde sindirim sisteminin normal işleyişini düzenli desteklemeye katkı sunabiliyor.
ETİ Ürünlerinde Susam Nasıl Kullanılır?
ETİ, tüketicilerine hem keyifli hem de dengeli alternatifler sunmayı amaçlıyor. Susam da bu lezzetli ve kaliteli seçimlerin en önemli parçalarından biri oluyor. Susamın kendine has, hafif kavrulmuş tadı, ETİ'nin çeşitli bisküvi ve krakerlerinde eşsiz bir lezzet katmanı oluşturuyor.
ETİ ürünlerinde kullanılan susam, krakerlerin üzerinde o meşhur çıtır çıtır dokuyu sağlarken içerdiği değerli yağlarla ürünün besin değerini artırmaya da destek oluyor.
Susamlı ETİ Ürünleri
ETİ'nin geniş ürün yelpazesi, susamın lezzetini ön plana çıkaran pek çok seçenek sunuyor. Şu an raflarda olan bazı popüler susamlı ETİ lezzetleri şu şekilde:
- ETİ Crax Susamlı Çubuk Kraker: İncecik, uzun ve çıtır çıtır yapısıyla ETİ Crax, susamın kavrulmuş tadını en belirgin şekilde hissettiriyor.
- ETİ Form Susamlı Kepekli Bisküvi: Formuna dikkat edenler için harika bir alternatif sunuyor. Kepek ve susamın birleşimi tokluk hissini desteklemeye yardımcı olabiliyor.
- ETİ Burçak Susamlı Kepekli Bisküvi: Doğal lif kaynağı olan Burçak’ın klasik lezzeti, susamın aromasıyla birleşince daha da zenginleşiyor. ETİ Burçak Susamlı Kepekli Bisküvi özellikle çayın yanına çok yakışıyor.
Susamın Türk Mutfağındaki Yeri ve Tariflerde Kullanımı
Susamın bizim mutfağımızdaki yeri sadece bir süs malzemesi olmanın çok ötesinde, kültürel bir lezzet imzası taşıyor. Susam dendiğinde akla ilk olarak simit geliyor, çıtır çıtır simidin o nefis kokusu zaten susamın kavrulmuş aromasıyla birleşiyor. Ancak sadece simit değil, helva ve tahin gibi temel gıdalarımızın da ana maddesi oluyor.
Mutfağınızda susamı daha çok kullanmak için pratik ve hızlı yollar arıyorsanız, işte size birkaç fikir:
- Hızlı kahvaltılık: Tahin ve pekmezi karıştırarak enerjik bir kahvaltılık sosu hazırlayabilirsiniz. Tabii alerjenlere ve uzman onayına dikkat etmeyi unutmayın!
- Salatalar ve çorbalar: Salatanızın üzerine kavrulmuş susam serperek hem çıtırlık hem de derin bir aroma elde edebilirsiniz. Örneğin; mercimek çorbasının üzerine bir tutam kavrulmuş susam gezdirerek lezzeti katlayabilirsiniz.
- Ev yapımı susamlı krakerler: Evde susamlı kraker yapmak istiyorsanız un, biraz yağ ve bolca susamla harika atıştırmalıklar ortaya çıkarabilirsiniz.
Susamın o lezzetli çıtırtısı sizin de gününüze enerji katıyorsa, şimdi en sevdiğiniz susamlı ETİ ürününü seçmenizin tam zamanı! Favori susamlı lezzetinizi bizimle paylaşmayı unutmayın!
*Bu yazıda yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, tedavi önerisi ya da uyarı mahiyetinde değildir. Susam ve susamlı ürünlerin tüketimi veya beslenme düzeninizde yapacağınız değişiklikler öncesinde; susam alerjisi, kronik rahatsızlıklarınız veya özel diyet gereksinimleriniz açısından mutlaka bir hekime veya ilgili uzmana danışmanız gerekmektedir.
Kaynaklar: